Gelabeld VPRO

Cabaractrizangeres

Ina van Faassen

Ina van Faassen (1928 – 2011)

Mary Servaes en Ina van Faassen zitten samen in een luchtballon.

Plotseling varen ze dwars door een wolk.

Zegt Mary Servaes tegen Ina van Faassen:

‘Goh, ik zie je vaag Ina.’

Dit mieters flauwe grapje kwam week na week voorbij in Kreatief met Kurk, het in de cultstand verheven knutselprogramma van Tosca Niterink en Arjan Ederveen. Wat velen met u zijn vergeten is dat het creatieve kurkgedeelte slechts een deel van het programma besloeg. De rest werd gevuld met sketches sketches, parodieën en de wekelijkse Poppenstory (op Youtube onterecht aangeduid als onderdeel van Borreltijd, de Koffietijd-parodie die als vervolg op KmK diende). Het vaste onderdeel begon als volgt met een lied:

1, 2, 3, 4

Potjandorie poppenstory

1, 2, 3, 4

Popjes van papier

Hedy, Dodi, Caroline

Laten hun geheimpjes zien

1, 2, 3, 4

Doldriest is het hier

Minister, sportman of artiest

Wie z’n wasgoed is het viest

1, 2, 3, 4

Heel veel kijkplezier

Meestal verscheen er een vingerpopje in beeld met daarop het hoofd van Boggle-presentatrice Dodi Apeldoorn. Om de een of andere reden hadden Tos en Ar deze kortpittig bekapselde presentatrice het syndroom van Gilles de la Tourette gegeven. Die riep dus de hele tijd dingen als ‘Kut-Boggle!’ en slaakte bovendien ongecontroleerde kreetjes.

Vlak daarna kwamen er andere BN’ers in beeld die van alles hadden meegemaakt, om te eindigen met het bovenstaande mopje in allerlei variaties. De ene keer ontstond de vaagheid dus door een wolk, in een andere versie was er sprake van mist aan de grond of een beslagen raampartij.

Of dit bovenstaande allemaal precies zo ging weten we niet, want om portretrechtelijke redenen heeft de Poppenstory-cyclus de dvd van Kreatief met Kurk nooit gehaald. Maar dat mopje is altijd in ons hoofd blijven zitten.

Afijn. Ina van Faassen dus. De actrice draaide haar hand niet om voor een potje cabaret, maar stond ook doodleuk dijenkletsers uit te delen in kluchten. Ze begon ooit aan het Serieuze Toneel en maakte een voor de jaren zestig dwarse draai door met Wim Sonneveld in grote amusementshows te gaan spelen. Op haar oude dag was ze nog te zien in films als Liever Verliefd. Ina was vijftig jaar getrouwd met Ton van Duinhoven, die u nog kent van journalistencabaret De Inktvis. Maar dat was in 1948.

O ja, Ina kon ook nog een aardig mopje zingen.

Jodeltante

Olga Lowina (1924-1994)

Weet u nog, Linda Lovelace in Deep Throat? Die had zogenaamd iets in haar keel waarmee ze mannen tot grote hoogtepunten wist op te werken. Wie ook iets opmerkelijks in haar keel had was Olga Lowina, al leidden haar kwaliteiten in veel gevallen tot een anticlimax. Olga Lowina was namelijk goed in jodelen, toch wel de zaaddodendste vorm van zingen die er bestaat.

Probeert u het zelf maar eens en weet: een kwartier luisteren naar dit gejalster en u speelt niets meer klaar. Desondanks had Olga Lowina met haar seksloze gegil een grote schare fans. Die dan waarschijnlijk weer niet wisten zij in het echt Olga Musters heette en dat haar vader zijn dochter had vernoemd naar het kachelmerk OLGA.

Eigenlijk was Nederland Olga Lowina halverwege de jaren zestig alweer vergeten. Toen dook ze op in het fancy VPRO-programma HOEPLA. Daarin zat ook Phil Bloom bloot een krant te lezen, wat leidde tot kamervragen, internationale aandacht en een grote schare kijkers die en passant een mopje gejodel van Olga meepikten. Sindsdien gold het werk van Olga Lowina als camp.

Er bestaat overigens een groot misverstand over haar artiestennaam. Die zou bedacht zijn omdat jodelen nu eenmaal veel voorkomt in berggebieden met sneeuw. Maar Lowina is zeker geen verbastering van Lawine, maar is een plaats aan de noordkust van Bali in Indonesië. In de tijd dat haar alter ego werd bedacht was Indonesische krontjongmuziek razend populair, vandaar.
Martin Lodewijk, de maker van de strip Agent 327, gebruikte de naam van de wandelende alpenhoorn op zijn  beurt weer ter inspiratie voor zijn rondborstige personage Olga Lawina.

We kunnen nog alinea’s voltikken over Alpenweiden, Lederhosen, Edelweiss of de Dirndl-jurk van La Lowina zelf, maar eigenlijk vinden we het meer dan welletjes. Met Olga Lowina’s heengaan is ook de aandacht voor het jodelen min of meer uitgestorven.

Dat eerste is natuurlijk triest, het tweede uiteindelijk voor iedereen beter.

 

Vinnige tante

Harmke Pijpers (1946)

Kenners vragen zich nu meteen af: wat moet Harmke Pijpers nou op Lichtuitspotuit? Zo vergeten is zij toch niet, Harmke is nog regelmatig op BNR te horen, toch?

Nou, het had er voor Harmke heel anders uitgezien als de VPRO haar glansrijke carrière aldaar niet in de knop had gebroken. Ze was net zo lekker bezig met een serie over haar leven, een soort real life soap avant la lettre in de geest van Gert Jan Dröge. Maar wél bij de AVRO, en dat zinde hoofdredacteur VPRO-televisie Hans Maarten van den Brink niet. Toen Harmke hem in een interview in Met het oog op morgen, een vlerk noemde, escaleerde het conflict en was het optiefen geblazen, bij de VPRO. En bij de AVRO was ze vanaf 2002 niet meer welkom vanwege ‘niet volks genoeg’.

Want volks, dat kun je Harmke niet noemen, met haar helder articulerende, soms wat vinnige deftigemevrouwenstem.

Pijpers was niet voor één gat te vangen. Vanaf 2005 presenteerde ze het shownieuws in Talpa’s NSE. Zo kon het gebeuren dat Harmke, gehuld in couture van Oscar Suleyman en met toegeknepen ogen vol strakke eyeliner een item aankondigde over het nieuwe adoptieweesje van Brad Pitt en Angelina Jolie. Dat was het ook niet helemaal. Sterker nog: Talpa flopte volledig en Pijpers vond haar plek in de luwte van BNR.

Dat had allemaal heel anders kunnen lopen als RTL indertijd had ingezien dat niet Chazia Mourali, maar Harmke Pijpers de perfecte IJzeren Dame voor De Zwakste Schakel was. Een gemiste kans van epische proporties.

Niet voor de poes

Janine van Elzakker

Ronflonflon met Jacques Plafond zorgde in de jaren tachtig wekelijks voor een enorme chaos op het toenmalige Hilversum 3. Een reeks bizarre personages met namen als Etna Vesuvia en Jaap Knasterhuis hield elke woensdagmiddag van vijf tot zes een grote groep fans aan de VPRO-radio gekluisterd en een tijdlang ook aan de tv.

Een van de bekendste typetjes was Wilhelmina Kuttje jr. (‘met twee t’), die op gedragen toon zwaarmoedige gedichten van haar grootmoeder declameerde (“uit de bundellllllll”), daarbij hinderlijk onderbroken door Wim T. Schippers als Jacques Plafond, waar Kuttje dan weer vuilbekkend op reageerde.

Janine van Elzakker speelde Wilhelmina Kuttje, maar had ook andere, minder prominente rollen. Eerder was ze te zien in De Lachende Scheerkwast en Op Zoek Naar Yolanda. Ver voordat ze Kuttje werd, was Van Elzakker Beertje Colargol. Ze zong het titellied van deze kinderserie en sprak tevens de stem in van de knuffelbare hoofdpersoon.

Kinky anker

Fred Emmer (1934)

De immer keurige Fred Emmer diende bij het al even keurige NOS Journaal van 1962-1965 en van 1974-1988. Op één legendarische hoestbui na heeft Emmer zich nooit verslikt in het nieuws, dat hij met zijn betrouwbare, gedecideerde stemgeluid de wereld inhielp.

Maar hoe keurig was Emmer eigenlijk? Veel journaalkijkers schrokken wakker toen de ex-presentator zich op het schrijven van erotische boeken stortte.

In 1995 maakte de Emmer zijn tv-comeback in het anarchistische VPRO-actualiteitenprogramma Waskracht. Hij hield het slechts twee jaar vol, want hij was diep teleurgesteld ‘in het amateurisme bij de veelal jonge makers van het programma.’

Wat u ook niet meer wist: Fred Emmer verzamelde flessen pruimenjenever. De collectie werd in 1993 geveild omdat Emmers levensgezellin aan een longaandoening leed. Zij had last van het stof op de flessen en verdomde het ze nog langer af te stoffen. Eerder deed Emmer om die reden al zijn immense collectie knuffelgiraffen de deur uit.